Những điểm chính cần nhớ (Key points)
- Đau nửa đầu là tình trạng có thể gây ra chứng đau đầu với cơn đau nhói dữ dội cùng các triệu chứng khác như buồn nôn, nôn mửa, chóng mặt và nhạy cảm với ánh sáng, âm thanh và mùi.
- Đau nửa đầu có thể rất đau đớn nhưng không đe dọa đến tính mạng.
- Không có cách chữa khỏi bệnh đau nửa đầu – mục đích của việc điều trị là ngăn chặn các triệu chứng và ngăn ngừa chứng nhức đầu trong tương lai.
- Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra chứng đau nửa đầu ở mỗi người. Nếu có thể, hãy giúp con quý vị tránh mọi nguyên nhân gây ra chứng đau nửa đầu.
- Điều trị sớm chứng đau nửa đầu ở trẻ có thể ngăn ngừa tình trạng bệnh trở nên trầm trọng hơn.
- Bác sĩ có thể đề nghị dùng thuốc bổ sung hoặc thuốc men khác nếu con quý vị thường xuyên bị đau nửa đầu.
- Gọi xe cứu thương (000) ngay lập tức nếu con quý vị đột nhiên bị đau đầu dữ dội kèm theo các triệu chứng như ngất xỉu, lú lẫn đột ngột, ngứa ran hoặc yếu ở mặt và cánh tay.
Đau nửa đầu là gì? (What is a migraine?)
Đau nửa đầu là tình trạng có thể gây ra chứng nhức đầu với cơn đau nhói dữ dội cùng các triệu chứng khác như buồn nôn, nôn mửa, chóng mặt và nhạy cảm với ánh sáng, âm thanh và mùi. Thuật ngữ 'đau nửa đầu' dùng để chỉ tình trạng bệnh, trong khi 'cơn đau
nửa đầu' dùng để chỉ các triệu chứng trong một đợt bùng phát.
Chứng đau nửa đầu có xu hướng di truyền trong gia đình và khoảng một nửa số trẻ em mắc chứng đau nửa đầu sẽ tiếp tục mắc chứng này khi trưởng thành. Một số trẻ em thỉnh thoảng bị đau nửa đầu, trong khi những trẻ khác lại bị đau nhiều hơn một lần trong
một tuần.
Mặc dù có thể gây đau đớn và khó chịu, chứng đau nửa đầu không đe dọa đến tính mạng. Thật không may, hiện nay vẫn chưa có cách chữa khỏi chứng đau nửa đầu, nhưng mục đích của việc điều trị là ngăn chặn các triệu chứng và phòng ngừa chứng đau đầu trong
tương lai.
Nguyên nhân nào gây ra chứng đau nửa đầu ở trẻ em và thanh thiếu niên? (What causes migraines in children and young people?)
Nhiều nguyên nhân có thể gây ra chứng đau nửa đầu ở trẻ em và thanh thiếu niên, bao gồm:
- sự mệt mỏi
- đèn sáng, bao gồm cả màn hình điện thoại, máy tính bảng và tivi
- tiếng ồn lớn
- thư giãn sau khi căng thẳng về thể chất hoặc tinh thần, chẳng hạn như sau khi tập thể dục hoặc làm bài kiểm tra ở trường
- sự căng cơ trong một thời gian dài
- hút thuốc hoặc hít phải khói thuốc lá thụ động
- bỏ lỡ bữa ăn
- uống rượu
- caffeine trong cà phê, đồ uống tăng lực và một số loại thuốc
- kinh nguyệt
- thuốc tránh thai uống qua đường miệng (the Pill)
- thời tiết nóng.
Đối với một số trẻ em, một số loại thực phẩm nhất định có thể gây ra các cơn đau nửa đầu, chẳng hạn như:
- thực phẩm có chứa axit amin 'tyramine', bao gồm pho mát lâu năm, cá hun khói, gan gà, quả sung và một số loại đậu
- sôcôla
- hạt hoặc bơ đậu phộng
- trái cây – đặc biệt là bơ, chuối và trái cây họ cam quýt
- củ hành
- các sản phẩm từ sữa như sữa, sữa chua và phô mai
- đồ nướng
- thịt có chứa nitrat như thịt xông khói, xúc xích, salami và các loại thịt đã qua xử lý khác
- thực phẩm có chứa bột ngọt (monosodium glutamate (MSG))
- thực phẩm chế biến, lên men, ngâm chua hoặc ướp.
Dấu hiệu và triệu chứng của chứng đau nửa đầu ở trẻ em (Signs and symptoms of migraines in children)
Trẻ mới biết đi và trẻ nhỏ có thể bị đau nửa đầu kèm theo buồn nôn hoặc nôn mửa, và có thể nhanh chóng trở nên tái nhợt.
Trẻ lớn hơn và thiếu niên có triệu chứng đau nửa đầu giống người lớn, trong đó nhức đầu là triệu chứng chính.
Các cơn đau nửa đầu thường bao gồm nhức đầu, thường kéo dài từ 6 giờ đến 12 giờ nhưng cũng có thể kéo dài từ 2 giờ đến 72 giờ. Bất kể con quý vị ở độ tuổi nào, các triệu chứng đau nửa đầu thường biến mất khi ngủ.
Chứng đau nửa đầu có thể là:
- đau dữ dội
- đau âm ỉ hoặc đau nhói
- đau khắp đầu, hoặc nặng ở hai bên đầu – đặc biệt ở trẻ nhỏ
- đau một bên đầu – đặc biệt ở trẻ lớn hơn.
Con quý vị cũng có thể:
- mất cảm giác thèm ăn, cảm thấy buồn nôn hoặc nôn mửa
- cảm thấy mệt mỏi
- bị đau dạ dày.
Có nhiều loại đau nửa đầu khác nhau tùy theo triệu chứng. Một số trẻ bị đau nửa đầu với các triệu chứng hiếm gặp như chóng mặt hoặc ngất xỉu (đau nửa đầu nền), ngứa ran hoặc yếu xung quanh mặt và
cánh tay (đau nửa đầu liệt nửa người), hoặc đột nhiên lú lẫn và mất phương hướng (đau nửa đầu lú lẫn cấp tính).
Điều quan trọng cần lưu ý là những triệu chứng này cũng có thể là dấu hiệu của tình trạng nghiêm trọng hơn như đột quỵ. Hãy gọi xe cứu thương (000) ngay lập tức nếu con quý vị bị nhức đầu và có bất kỳ triệu chứng nào kể trên.
Các dấu hiệu cảnh báo chứng đau nửa đầu (Migraine warning signs)
Một số trẻ em có những dấu hiệu cảnh báo được gọi là 'dấu hiệu báo trước' vài giờ hoặc vài ngày trước khi cơn đau nửa đầu xảy ra. Những dấu hiệu này có thể khiến trẻ ngáp và cảm thấy buồn nôn, mệt mỏi, nhạy cảm với ánh sáng và/hoặc âm thanh.
Những thay đổi về thị giác hoặc cảm giác ngay trước cơn đau nửa đầu được gọi là 'hiện tượng thoáng qua'. Ví dụ về những thay đổi này là nhìn thấy các đốm hoặc đường ngoằn ngoèo, ngứa ran môi hoặc mất một phần thị lực. Hiện tượng này có thể khiến trẻ lo
lắng và nó kéo dài trong vài phút, thường dừng lại khi cơn nhức đầu bắt đầu xảy ra.
Sau khi cơn nhức đầu đã hết, một số trẻ có các triệu chứng 'hậu cơn đau' như mệt mỏi, khó tập trung và cổ bị cứng.
Khi nào cần gặp bác sĩ (When to see a doctor)
Nếu con quý vị bị nhức đầu nhiều lần hoặc nhức đầu dữ dội, tốt nhất quý vị nên trao đổi với bác sĩ.
Không có xét nghiệm cụ thể nào để xác nhận chứng đau nửa đầu. Bác sĩ thường có thể chẩn đoán sau khi khám cho trẻ và lắng nghe các triệu chứng cũng như tiền sử bệnh nhức đầu của trẻ. Ở một số rất ít trẻ em, bác sĩ có thể làm xét nghiệm để loại trừ các
nguyên nhân khác gây ra chứng nhức đầu, nhưng hầu hết trẻ em không cần phải làm xét nghiệm.
Quý vị cũng nên đưa con đi khám bác sĩ nếu:
- quý vị lo lắng về chứng nhức đầu của trẻ, hoặc chứng nhức đầu trở nên nặng hơn
- chứng nhức đầu của trẻ kéo dài hơn hai ngày
- những cơn nhức đầu bắt đầu làm gián đoạn cuộc sống học tập, gia đình hoặc giao lưu xã hội của trẻ
- trẻ bị nhức đầu nhiều hơn một lần trong tuần
- trẻ dưới năm tuổi và đang bị nhức đầu
- những cơn nhức đầu làm trẻ thức giấc hoặc trở nặng hơn vào buổi sáng.
Gọi xe cứu thương (000) hoặc đưa con quý vị đến bác sĩ gần nhất hoặc khoa cấp cứu của bệnh viện nếu con quý vị bị nhức đầu cũng như:
- bị cứng cổ, nôn mửa hoặc sốt cao
- tăng sự lú lẫn, thay đổi hành vi hoặc đột nhiên yếu, tê, nói khó khăn hoặc mất thăng bằng
- chấn thương đầu.
Cách điều trị chứng đau nửa đầu (How to treat migraines)
Có nhiều cách để giúp con quý vị khi trẻ bị đau nửa đầu:
- Hãy an ủi trẻ nếu em lo lắng.
- Cho trẻ uống thuốc giảm đau ngay khi cơn nhức đầu xảy ra trước khi nó trở nên nghiêm trọng hơn. Bác sĩ có thể kê đơn thuốc đặc trị cho chứng đau nửa đầu ở trẻ hoặc khuyên quý vị nên cho trẻ dùng thuốc giảm đau như paracetamol hoặc ibuprofen.
- Nếu chúng có thể chịu đựng được, hãy cho chúng uống nước hoặc ăn một lượng nhỏ thức ăn.
- Khuyến khích trẻ ngủ trong phòng mát mẻ, tối và yên tĩnh – ngủ là cách tốt nhất để giúp giảm chứng đau nửa đầu.
- Sử dụng túi chườm lạnh để giảm cơn nhức đầu và túi chườm ấm để giảm căng cứng căng thẳng ở cổ.
- Nếu bác sĩ kê đơn thuốc để giảm buồn nôn hoặc nôn mửa, hãy dùng thuốc theo chỉ định.
Nếu con quý vị thường xuyên bị đau nửa đầu, quý vị nên trao đổi với bác sĩ về cách kiểm soát các triệu chứng, bao gồm cả thời điểm cần dùng thuốc. Bác sĩ có thể đề nghị dùng thuốc bổ sung hoặc kê đơn thuốc để cố gắng làm giảm tần suất trẻ bị đau nửa đầu.
Làm thế nào để ngăn ngừa chứng đau nửa đầu (How to prevent migraines)
Để giúp con quý vị ngăn ngừa các cơn đau nửa đầu trong tương lai, quý vị có thể thử các biện pháp thay đổi lối sống sau đây:
- Nếu có thể, hãy tránh bất kỳ nguyên nhân nào gây ra chứng đau nửa đầu.
- Khuyến khích trẻ tập những bài thể dục về tim mạch từ 15 đến 20 phút mỗi ngày; nếu có thể, hãy tăng thời gian tập lên 30 đến 60 phút mỗi ngày.
- Lập thói quen ngủ, hoạt động và học tập đều đặn.
- Đảm bảo trẻ ăn và uống nước đều đặn trong ngày.
- Cố gắng giảm căng thẳng bằng các bài tập thư giãn như chánh niệm, yoga và thiền. Nếu con quý vị gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần, quý vị nên trao đổi với chuyên gia tâm lý, vì các tình trạng như lo lắng và trầm cảm có thể khiến các cơn nhức đầu trở
nên nặng hơn.
- Giới hạn thời gian chơi trò chơi điện tử và sử dụng thiết bị điện tử.
- Chú ý đến thời điểm trẻ cần nghỉ ngơi và thời điểm trẻ có thể thực hiện các hoạt động thường ngày.
- Nói chuyện với giáo viên của trẻ nếu em cần giúp đỡ trong khi học ở trường.
- Kiểm tra mắt thường xuyên; các vấn đề về thị lực có thể gây ra các cơn nhức đầu.
Nhật ký về cơn nhức đầu (Headache diary)
Khi con quý vị khởi phát bị đau nửa đầu, nhật ký về cơn nhức đầu có thể giúp tìm ra nguyên nhân. Nhật ký về cơn nhức đầu nên bao gồm:
- khi nào cơn nhức đầu bắt đầu và điều gì có vẻ làm nó khởi phát
- cơn nhức đầu kéo dài bao lâu
- phần nào của đầu bị đau
- mức độ tệ hại của cơn nhức đầu theo thang điểm từ 1 (nhẹ) đến 10 (nặng)
- liệu có bất cứ điều gì giúp làm dịu cơn nhức đầu
- trẻ đi ngủ vào lúc mấy giờ trong đêm trước
- nếu có bất kỳ triệu chứng nào khác
- nếu trẻ nghỉ học vì nhức đầu.
Một số người thấy rằng sử dụng ứng dụng nhật ký về cơn nhức đầu là cách dễ dàng nhất – có nhiều lựa chọn tốt là miễn phí để tải xuống.
Những câu hỏi thường gặp về chứng đau nửa đầu ở trẻ em (Common questions about migraines in children)
Sự khác biệt giữa chứng đau nửa đầu và nhức đầu do căng thẳng là gì? (What is the difference between a migraine and a tension headache?)
Cả chứng đau nửa đầu và nhức đầu do căng thẳng thường gây đau đầu; tuy nhiên, chứng đau nửa đầu có xu hướng nghiêm trọng hơn và thường đi kèm các triệu chứng khác như buồn nôn, nôn mửa và nhạy cảm với ánh sáng. Ngược lại, đau đầu do căng thẳng
thường ít nghiêm trọng hơn và chỉ gây cảm giác như bị đè ép hoặc căng tức đầu.
Liệu con tôi có khỏi chứng đau nửa đầu khi lớn lên không? (Will my child outgrow migraines?)
Một số trẻ có thể ít bị đau nửa đầu hơn khi lớn lên, nhưng những trẻ khác có thể vẫn bị đau nửa đầu cho đến khi trưởng thành.
Con tôi có cần chụp chiếu não không? (Does my child need a scan of their brain?)
Hầu hết trẻ em bị chứng đau nửa đầu không cần chụp chiếu. Thông thường, bác sĩ có thể chẩn đoán chứng đau nửa đầu sau khi khám cho trẻ và lắng nghe các triệu chứng cũng như tiền sử bệnh nhức đầu của trẻ. Nếu bác sĩ còn lo ngại sau việc kiểm tra
này hoặc sau khi tìm hiểu về tiền sử bệnh của con quý vị, họ có thể sắp xếp chụp não cho con quý vị để loại trừ những nguyên nhân khác gây ra chứng nhức đầu dữ dội.
Con tôi bị đau nửa đầu có thể tham gia các môn thể thao hoặc hoạt động thể chất không? (Is it safe for my child to participate in sports or physical activities with migraines?)
Nguyên nhân gây ra các cơn đau nửa đầu ở trẻ sẽ ảnh hưởng đến những việc trẻ nên và không nên làm. Ví dụ, nếu con quý vị bị đau nửa đầu sau khi tập thể dục, bác sĩ có thể đề nghị thay đổi hoạt động hoặc tư vấn về thời điểm bắt đầu chơi thể thao
trở lại sau cơn đau nửa đầu.
Tôi từng cho con tôi uống thuốc có chứa codeine để giúp giảm chứng đau nửa đầu. Thuốc nào thay thế tốt cho codeine? (I used to give my teenager medication with codeine to help their migraines. What is a good alternative to codeine?)
Các bác sĩ không còn khuyên dùng codeine như một loại thuốc giảm đau cho chứng đau nửa đầu vì đây là một loại thuốc opioid. Hơn nữa, nghiên cứu cho thấy nó không có nhiều lợi ích bổ sung so với các loại thuốc tương tự không chứa codeine, và nó
vẫn có tác dụng phụ tiềm ẩn.
Đối với chứng nhức đầu dữ dội, hãy cho trẻ uống cả ibuprofen và paracetamol cùng lúc. Nếu cách này không hiệu quả, hãy trao đổi với bác sĩ để thảo luận về các phương án khác – có những loại thuốc được thiết kế đặc biệt để điều trị các triệu chứng
đau nửa đầu.
Đau nửa đầu ở bụng là gì? (What is an abdominal migraine?)
Một số trẻ bị đau nửa đầu ở bụng thay vì ở đầu. Trẻ có thể cảm thấy đau ở giữa bụng cũng như các triệu chứng đau nửa đầu khác như buồn nôn và mệt mỏi. Nếu quý vị nghĩ con mình đang bị đau nửa đầu ở bụng, quý vị nên nói chuyện với bác sĩ. Người
ta tin rằng chứng đau nửa đầu ở bụng có nguyên nhân tương tự như chứng đau nửa đầu và bác sĩ khuyên nên áp dụng nhiều biện pháp điều trị tương tự như nghỉ ngơi, ngủ và dùng thuốc giảm đau.
Để biết thêm thông tin (For more information)
Được Khoa Thần kinh của Bệnh viện Nhi Đồng Hoàng Gia biên soạn. Chúng tôi ghi nhận ý kiến đóng góp của khách hàng và người chăm sóc tại bệnh viện RCH.
Đã duyệt lại vào tháng 1 năm 2025
Hãy luôn luôn tìm kiếm lời khuyên mới nhất từ bác sĩ có đăng ký và đang hành nghề.