RCH logo

Kids Health Information

Gastroenteritis (Vietnamese) – Viêm dạ dày ruột

  • English

    Những điểm chính (Key points)

    • Viêm dạ dày ruột (gastro) là một bệnh nhiễm trùng ở dạ dày và đường ruột.
    • Bệnh gây nôn mửa, sốt và tiêu chảy (đi phân lỏng, có nước).
    • Phần quan trọng nhất trong việc chăm sóc trẻ bị viêm dạ dày ruột là đảm bảo trẻ uống đủ chất lỏng. Cố gắng thường xuyên cho trẻ uống từng ngụm nhỏ.
    • Bệnh viêm dạ dạy ruột rất dễ lây lan; điều quan trọng là phải vệ sinh tốt để ngăn chặn sự lây lan.
    • Quan sát các dấu hiệu mất nước của trẻ, chẳng hạn như ít tã ướt hơn thường lệ hoặc không đi vệ sinh thường xuyên, nước tiểu có màu vàng sẫm hoặc màu nâu, hoặc môi và miệng khô. Nếu quý vị lo lắng, hãy trao đổi với bác sĩ.

    Viêm dạ dày ruột là gì? (What is gastro?)

    Viêm dạ dày ruột (gastro) là một bệnh nhiễm trùng ở dạ dày và đường ruột (ruột). Trong hầu hết các trường hợp, viêm dạ dày ruột bắt đầu bằng nôn mửa và sau đó dẫn đến tiêu chảy (đi phân lỏng, có nước). Tình trạng nôn mửa có thể hết nhanh chóng, nhưng tiêu chảy có thể kéo dài đến 10 ngày.

    Viêm dạ dày ruột thể do nhiều loại vi khuẩn gây ra, nhưng phổ biến nhất là do nhiễm siêu vi
    (vi-rút).

    Viêm dạ dày ruột dễ lây lan và thường phổ biến và nghiêm trọng hơn ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

    Các dấu hiệu và triệu chứng của viêm dạ dày (Signs and symptoms of gastro)

    Nếu con quý vị bị viêm dạ dày ruột, em có thể:

    • cảm thấy không khỏe và không muốn ăn hoặc uống
    • nôn mửa trong vòng 24 đến 48 giờ đầu tiên
    • bị tiêu chảy
    • đau bụng quặn từng cơn
    • bị sốt.

    Những ngày đầu tiên bị nhiễm trùng thường khó kiểm soát nhất – đặc biệt là khi con quý vị nôn mửa.

    Một số trẻ em có thể có nguy cơ bị mất nước cao hơn. Bao gồm:

    • trẻ sơ sinh dưới sáu tháng tuổi
    • trẻ có vấn đề về sức khỏe mãn tính, chẳng hạn như bệnh ruột mãn tính hoặc bệnh thận.

    Cách chăm sóc bệnh viêm dạ dày ruột tại nhà (How to care for gastro at home)

    Thật không may, hiện nay vẫn chưa có loại thuốc nào để chữa bệnh viêm dạ dày ruột. Thuốc không kê đơn giảm nôn mửa và tiêu chảy có thể gây hại cho trẻ em. Nếu con quý vị buồn nôn và nôn mửa dữ dội, bác sĩ có thể kê đơn thuốc ondansetron để điều trị.

    Uống đủ nước là cách điều trị chính khi chăm sóc bệnh viêm dạ dày ruột tại nhà, nhưng có thể khó để đảm bảo con quý vị uống đủ nước khi chúng nôn mửa và không muốn uống. Hãy thử cho con quý vị uống một lượng nhỏ chất lỏng thường xuyên – ngay cả khi trẻ đang nôn mửa. Như vậy sẽ giúp bù lại lượng chất lỏng bị mất do nôn mửa và tiêu chảy.

    Chăm sóc trẻ sơ sinh dưới sáu tháng tuổi (Caring for infants under six months)

    Trẻ sơ sinh dưới sáu tháng tuổi có nguy cơ mất nước cao hơn, vì vậy quý vị nên đưa trẻ đi khám bác sĩ hoặc gặp nhân viên y tế nếu trẻ có các dấu hiệu bị viêm dạ dày ruột.

    • Nếu quý vị đang cho con bú, hãy tiếp tục việc này, nhưng cho con bú thường xuyên hơn. Quý vị cũng có thể cho trẻ uống dung dịch bù nước trong 12 giờ đầu tiên.
    • Nếu quý vị đang cho trẻ bú sữa bình công thức, hãy thử cho trẻ bú từng lượng nhỏ thường xuyên. Nếu trẻ không giữ được nước, hãy chuyển sang cho trẻ uống dung dịch bù nước trong 12 giờ, sau đó tiếp tục cho uống sữa công thức với lượng nhỏ thường xuyên. Sữa công thức nên được pha như bình thường, không pha loãng.
    • Cho trẻ bú sau mỗi lần nôn.

    Chăm sóc trẻ em từ sáu tháng tuổi đến ba tuổi (Caring for children between six months and three years)

    • Nếu quý vị đang cho con bú, hãy tiếp tục việc này, nhưng cho con bú thường xuyên hơn. Cho trẻ bú sau mỗi lần nôn.
    • Khi con quý vị nôn mửa, hãy thử cho trẻ uống những ngụm nhỏ nước ép táo pha loãng với nước lọc hoặc uống dung dịch bù nước (dạng lỏng hoặc dạng kem đá) thường xuyên cho đến khi hết nôn mửa.
    • Quý vị có thể tiếp tục cho trẻ bú bình với sữa công thức và uống sữa; tuy nhiên, cơ thể không thể dễ dàng hấp thụ các chất lỏng này nếu trẻ đang nôn mửa.
    • Nước chanh hết gas, nước uống thể thao và thức ăn bổ sung có hàm lượng đường cao và có thể khiến tình trạng mất nước trở nên nghiêm trọng hơn. Tránh cho trẻ uống những thứ này khi trẻ đang bị bệnh.
    • Điều quan trọng nhất là đảm bảo trẻ uống được một chút chất lỏng. Quý vị có thể thử cho trẻ ăn kem đá đều đặn nếu trẻ không muốn uống nước ép hoặc dung dịch bù nước.
    • Cho trẻ uống sau mỗi lần nôn.
    • Nếu con quý vị còn quá nhỏ và không uống được bất cứ thứ gì, quý vị có thể thử cho trẻ uống chất lỏng bằng ống tiêm giống như cách quý vị cho trẻ uống thuốc.

    Chăm sóc trẻ lớn hơn (Caring for older children)

    • Cho trẻ uống chất lỏng thường xuyên với lượng nhỏ – cứ mỗi 5 đến 15 phút, uống vài ngụm.
    • Nếu con quý vị không muốn uống nước, quý vị có thể thử cho uống dung dịch bù nước, nhưng một số trẻ không thích vị mặn. Thay vào đó, thử cho trẻ ăn kem đá bình thường hoặc uống nước ép táo pha với một nửa nước.
    • Paracetamol có thể giúp ích nếu con quý vị bị đau. Không cho trẻ uống thuốc aspirin.

    Dấu hiệu cần được chăm sóc y tế (Signs to seek medical care)

    Con quý vị có thể cần phải nhập bệnh viện để được chăm sóc nếu quý vị đã thử mọi cách để giữ nước cho con nhưng con vẫn có dấu hiệu mất nước. Cách chăm sóc này có thể bao gồm truyền chất lỏng qua ống thông mũi dạ dày hoặc truyền tĩnh mạch.

    Nếu con quý vị có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây, tốt nhất là quý vị nên trao đổi với bác sĩ:

    • Tình trạng bệnh của trẻ đang trở nên nặng hơn, không thuyên giảm.
    • Trẻ bị đau bụng liên tục (không phải lúc đau lúc không)
    • Trẻ bị đau bụng dữ dội
    • Trẻ bị đau liên tục ở vùng bụng dưới bên phải
    • Trẻ không muốn di chuyển hoặc đi lại
    • Trẻ nôn mửa liên tục nhưng không bị tiêu chảy
    • Trẻ nôn ra chất có màu xanh lá cây giống màu kaki.

    Viêm dạ dày ruột có lây không? (Is gastro contagious?)

    Viêm dạ dày ruột rất dễ lây lan. Bệnh lây qua việc tiếp xúc với dịch nôn mửa hoặc phân của người bị nhiễm bệnh, ví dụ như chạm vào người vừa mới nôn hoặc bị tiêu chảy, dùng chung thức ăn hoặc đồ uống bị nhiễm hoặc sờ vào các đồ vật bị nhiễm như đồ chơi. Viêm dạ dày ruột cũng có thể lây lan qua không khí khi người bị nhiễm bệnh nôn mửa.

    Ngăn chặn sự lây lan của bệnh viêm dạ dày ruột (Stopping the spread of gastro)

    Cách tốt nhất để hạn chế sự lây lan của bệnh viêm dạ dày ruột là giữ vệ sinh tốt. Nếu con quý vị bị viêm dạ dày ruột, hãy nhớ:

    • rửa tay kỹ bằng xà phòng hoặc nước rửa tay có cồn – đặc biệt trước và sau khi chạm vào trẻ, cho trẻ ăn và thay tã.
    • thường xuyên giặt rửa và/hoặc khử trùng các đồ vật như đồ chơi, quần áo và chăn ga gối.
    • lau chùi những bề mặt dùng chung như bàn và tay nắm cửa.
    • ngăn cản các thành viên khác trong gia đình quý vị chia sẻ đồ dùng với người con đang bị nhiễm bệnh.

    Quý vị nên mang găng tay và khẩu trang khi dọn dẹp chất nôn mửa hoặc phân. Sử dụng các sản phẩm vệ sinh dùng một lần như khăn giấy và bỏ chúng vào túi trước khi đem đi vứt.

    Khi cần sự giúp đỡ (When to get help)

    Gọi xe cứu thương (000) nếu:

    • con quý vị bất tỉnh, rất lờ đờ (năng lượng thấp) hoặc khó đánh thức dậy.

    Đến bệnh viện nếu:

    • Con quý vị không thể giữ được bất kỳ chất lỏng nào trong bụng mà không nôn ra và có một số dấu hiệu mất nước, chẳng hạn như ít tã ướt hơn thường lệ hoặc không đi vệ sinh thường xuyên, nước tiểu có màu vàng sẫm hoặc màu nâu, môi và miệng khô, hoặc cảm thấy choáng váng hoặc chóng mặt.
    • con quý vị nôn ra chất có màu xanh lá cây giống mày kaki (chất nôn màu vàng thường không đáng lo ngại).

    Gặp bác sĩ hoặc chuyên gia y tế nếu:

    • con quý vị dưới sáu tháng tuổi và đang bị nôn hoặc sốt.
    • con quý vị bị đang bị nôn mửa, bị tiêu chảy và không uống đủ chất lỏng.
    • con quý vị bị tiêu chảy nhiều lần (tám đến 10 lần đi ngoài phân lỏng mỗi ngày).
    • con quý vị không thuyên giảm tiêu chảy sau 10 ngày.
    • con quý vị có dấu hiệu mất nước, chẳng hạn như ít tã ướt hơn thường lệ hoặc không đi vệ sinh thường xuyên, nước tiểu có màu vàng sẫm hoặc màu nâu, môi và miệng khô, choáng váng hoặc chóng mặt.
    • con quý vị bị đau bụng liên tục, không phải lúc đau lúc không, đang trở nên nặng hơn hoặc không thuyên giảm khi dùng paracetamol.
    • con quý vị có máu trong phân.
    • con quý vị bị nhiễm bệnh khi ở nước ngoài.

    Hãy chăm sóc con quý vị tại nhà nếu:

    • trẻ đang uống đủ chất lỏng và giữ đủ nước.
    • con quý vị bắt đầu khỏe dần hơn sau vài ngày.

    Những câu hỏi phổ biến về bệnh viêm dạ dày ruột (Common questions about gastro)

    Tôi lo rằng loại chất lỏng mà tôi đang cho con uống khiến tình trạng tiêu chảy của trẻ nặng hơn. Tôi có nên cho cháu uống ít hơn không? (I am worried the fluids I am giving my child are making their diarrhoea worse. Should I give them less to drink?)

    Mặc dù có vẻ như chất lỏng đi thẳng ra ngoài, nhưng con quý vị vẫn sẽ hấp thụ được phần lớn những gì quý vị cho con uống. Điều quan trọng là quý vị phải cho trẻ uống nhiều chất lỏng, ít nhất cũng phải bằng lượng chất lỏng mất đi do nôn mửa và tiêu chảy.

    Tôi có nên lo lắng việc con tôi không muốn ăn khi bị viêm dạ dày ruột không? (Should I be worried that my child does not want to eat when they have gastro?)

    Khi con quý vị mới đầu bị viêm dạ dày ruột, trẻ có thể từ chối thức ăn. Điều này không phải là vấn đề miễn là trẻ uống đủ chất lỏng. Cho trẻ ăn lại khi trẻ cảm thấy muốn ăn; thường là sau khi trẻ đã hết nôn mửa và không còn cảm thấy buồn nôn nữa.

    Con tôi có thể uống sữa sau khi bị viêm dạ dày ruột không? (Can my child have dairy after a bout of gastro?)

    Hầu hết trẻ em không gặp vấn đề gì trong việc tiêu hóa các sản phẩm từ sữa sau khi bị viêm dạ dày ruột. Một số trẻ tạm thời sẽ không thể tiêu hóa được đường có trong sữa (đường lactose). Điều này gây ra nhiều hơi và tiêu chảy có tính axit. Nếu quý vị nhận thấy con mình có các triệu chứng sau khi dùng các sản phẩm từ sữa, quý vị có thể giảm lượng tiêu thụ thực phẩm từ sữa của trẻ trong khoảng ba tuần sau khi bị viêm dạ dày ruột.

    Tôi nên cho con tôi ăn gì khi bị viêm dạ dày ruột? (What should I feed my child when they have gastro?)

    Không có hạn chế cụ thể nào về chế độ ăn cho trẻ trong hoặc sau khi bị viêm dạ dày ruột. Tốt nhất là hãy để trẻ cho quý vị biết trẻ thèm ăn gì. Đôi khi, những thực phẩm có chứa chất béo hoặc sữa không được tiêu hóa tốt như các loại thực phẩm khác, nhưng quý vị sẽ không biết được điều đó cho đến khi quý vị thử cho trẻ ăn. Ruột sẽ lành nhanh hơn khi có thức ăn bên trong ruột.

    Khi nào con tôi có thể trở lại trường học hoặc nhà trẻ sau khi bị viêm dạ dày ruột? (When can my child go back to school or childcare after gastro?)

    Con quý vị có thể trở lại trường học hoặc nhà trẻ khi chúng cảm thấy khỏe hơn và không còn bị tiêu chảy hoặc nôn mửa trong khoảng 48 giờ. Tuy nhiên, trẻ không nên bơi trở lại trong vòng hai tuần sau khi hồi phục để giúp ngăn ngừa bệnh lây lan.

    Có máu trong phân của con tôi. Tôi có nên lo lắng không? (There is blood in my child’s poo. Should I be worried?)

    Có máu trong phân là hiện tượng phổ biến ở bệnh viêm dạ dày ruột. Mặc dù trông có vẻ đáng sợ nhưng điều đó hiếm khi có vấn đề. Quý vị có thể muốn thảo luận với bác sĩ của con về việc xét nghiệm phân để tìm vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm. Xét nghiệm này nhằm mục đích truy tìm nguồn gốc đợt bùng phát ngộ độc thực phẩm vì lý do sức khỏe cộng đồng.

    Bác sĩ cho rằng con tôi bị viêm dạ dày ruột do vi khuẩn gây ra. Chúng tôi có cần thuốc kháng sinh không? (A doctor thinks my child has bacterial gastro. Do we need antibiotics?)

    Cho dù vi khuẩn đôi khi gây ra viêm dạ dày ruột, nhưng bác sĩ hiếm khi đề nghị điều trị bằng thuốc kháng sinh. Hầu hết trẻ em sẽ tự khỏi bệnh và thuốc kháng sinh có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như dị ứng hoặc tiêu chảy liên quan đến thuốc kháng sinh.

    Tiêu chảy thường kéo dài bao lâu sau khi bị viêm dạ dày ruột? (How long is it normal for diarrhoea to last after gastro?)

    Sau 14 ngày bị tiêu chảy, tốt nhất là quý vị nên gặp bác sĩ để trao đổi về tình trạng của con mình. Phân tích mẫu phân có thể là việc làm hữu ích trong trường hợp có vi khuẩn bất thường.

    Có cần xét nghiệm phân của con tôi không? (Do you need to test my child’s poo?)

    Thông thường, không cần thiết phải làm xét nghiệm phân của trẻ khi trẻ bị viêm dạ dày ruột. Hầu hết các bệnh viêm dạ dày ruột đều được điều trị theo cùng một cách, do đó, biết nguyên nhân gây bệnh sẽ không cần thay đổi cách điều trị. Trong hầu hết các trường hợp, phân chỉ được xét nghiệm khi có máu hoặc nếu tình trạng tiêu chảy đã kéo dài hơn 14 ngày.

    Con tôi bị viêm dạ dày ruột khi ở nước ngoài. Tôi phải làm gì? (My child caught gastro while overseas. What do I do?)

    Trao đổi với bác sĩ nếu con quý vị bị viêm dạ dày ruột khi ở nước ngoài. Việc chăm sóc và xét nghiệm đối với trẻ mắc bệnh khi đang đi du lịch sẽ có một số khác biệt.

    Để biết thêm thông tin (For more information)

    Được soạn thảo bởi khoa Cấp cứu của Bệnh viện Nhi đồng Hoàng gia. Chúng tôi ghi nhận ý kiến đóng góp của khách hàng và người chăm sóc tại bệnh viện RCH.

    Được xem xét lại vào tháng 5 năm 2025

    Hãy luôn luôn tìm kiếm lời khuyên mới nhất từ bác sĩ có đăng ký và đang hành nghề.