Fever in children (Vietnamese) – Sốt ở trẻ em

  • English

    Những điểm chính (Key points)

    • Sốt là khi nhiệt độ cơ thể tăng từ 38°C trở lên – thường là do nhiễm trùng.
    • Sốt thường xảy ra ở trẻ em. Đó là dấu hiệu cho thấy hệ thống miễn dịch của cơ thể đang hoạt động.
    • Không cần phải hạ sốt cho trẻ nếu trẻ có vẻ khỏe mạnh và thoải mái.
    • Hãy đến gặp bác sĩ hoặc chuyên gia y tế nếu quý vị lo lắng về con mình và thấy bé có vẻ không khỏe.
    • Nếu con quý vị dưới ba tháng tuổi và sốt trên 38°C, quý vị nên đưa bé đi khám bác sĩ càng sớm càng tốt.

    Sốt là gì? (What is a fever?)

    Sốt là khi nhiệt độ cơ thể tăng từ 38°C trở lên. Sốt thường gặp ở trẻ em và là phản ứng bình thường khi bị nhiễm trùng; trên thực tế, sốt có thể giúp hệ thống miễn dịch chống lại nhiễm trùng.

    Các bác sĩ thường tập trung vào nguyên nhân gây sốt chứ không phải nhiệt độ chính xác. Nếu con quý vị bị sốt, điều quan trọng hơn là phải theo dõi các triệu chứng khác của trẻ, hơn là liên tục kiểm tra nhiệt độ của trẻ. Ví dụ: nếu con quý vị bị sốt kèm theo sổ mũi hoặc ho, điều quan trọng là phải theo dõi hơi thở của trẻ.

    Mặc dù sốt không phải lúc nào cũng là nguyên nhân đáng lo ngại, nhưng quý vị vẫn nên cảnh giác. Nếu con quý vị có vẻ không khỏe một cách bất thường, tốt nhất quý vị nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia y tế.

    Các dấu hiệu và triệu chứng của sốt (Signs and symptoms of fever)

    Con quý vị bị sốt nếu nhiệt độ cơ thể từ 38°C trở lên.

    Trẻ cũng có thể:

    • không vui và không thoải mái
    • cảm thấy nóng khi chạm vào
    • cáu kỉnh hoặc quấy khóc
    • bị đau đầu
    • buồn ngủ nhiều hơn bình thường
    • cảm thấy bị đổ mồ hôi
    • bị phát ban hoặc thay đổi màu da
    • bị run hoặc ớn lạnh.

    Đo thân nhiệt cho con quý vị (Taking your child’s temperature)

    Có một số cách để đo nhiệt độ cho trẻ. Mỗi loại nhiệt kế có cách đo nhiệt độ khác nhau và kết quả có thể khác nhau tùy thuộc vào loại nhiệt kế quý vị sử dụng.

    Cách tốt nhất để kiểm tra nhiệt độ của con là:

    • đo nhiệt độ dưới cánh tay bằng nhiệt kế điện tử hoặc nhiệt kế cồn (còn gọi là nhiệt kế rượu)
    • đặt nhiệt kế đo bằng tai (còn gọi là nhiệt kế đo ở tai) vào trong tai của trẻ – không khuyến khích sử dụng cho trẻ dưới sáu tháng tuổi.

    Có hai loại nhiệt kế khác nhau được sử dụng để đo nhiệt độ cho trẻ em. Bên trái là hình ảnh nhiệt kế đo nhiệt độ dưới cánh tay đang được sử dụng cho một em bé gốc Á Châu. Ở phía bên phải, là hình ảnh một chiếc nhiệt kế đo trong tai đang được sử dụng trên một đứa trẻ da trắng.
    Hình 1: Hai loại nhiệt kế khác nhau – nhiệt kế đo dưới cánh tay (bên trái) và nhiệt kế đo trong tai (bên phải).


    Luôn làm theo hướng dẫn của nhiệt kế để có được kết quả đo nhiệt độ chính xác.

    Sờ trán trẻ có thể là cách nhanh chóng để kiểm tra xem trẻ có bị sốt không, nhưng quý vị nên kiểm tra bằng cách đo nhiệt kế nếu muốn chắc chắn.

    Nhiệt kế hồng ngoại đo trán và nhiệt kế dạng băng dán có thể không đáng tin cậy khi đo nhiệt độ của trẻ em.

    Cách chăm sóc sốt tại nhà (How to care for a fever at home)

    Nhiều loại bệnh khác nhau có thể gây sốt; phổ biến nhất là do nhiễm vi-rút.

    Sốt thường sẽ khỏi khi được nghỉ ngơi và hỗ trợ.

    Việc hạ sốt cho trẻ sẽ không khiến việc nhiễm trùng nhanh khỏi hơn hoặc không ngăn ngừa được cơn co giật do sốt.

    Không cần phải hạ sốt cho trẻ nếu trẻ có vẻ thoải mái và uống nhiều nước. Tuy nhiên, có một số điều quý vị có thể làm để giúp trẻ cảm thấy khỏe hơn:

    • Cho trẻ uống nước thường xuyên từng ngụm. Nhiều trẻ không muốn ăn khi bị sốt. Điều này nói chung không phải là một vấn đề, miễn là trẻ uống đủ nước.
      • Nếu con quý vị dưới sáu tháng tuổi, hãy cho con bú mẹ nhiều hơn hoặc cho con bú bình thường xuyên hơn.
      • Nếu con quý vị trên sáu tháng tuổi, quý vị có thể cho bé uống nước lọc, nước ép táo pha với nước lọc hoặc dung dịch bù nước qua đường uống.
    • Hãy cho con quý vị uống paracetamol và/hoặc ibuprofen nếu việc bị sốt khiến bé khó chịu hoặc có các triệu chứng khác, chẳng hạn như đau họng. Cẩn thận thực hiện theo các hướng dẫn về liều lượng ghi trên bao bì. Không bao giờ cho trẻ em uống aspirin trừ khi có chỉ định của bác sĩ.
    • Không nên cho trẻ tắm nước lạnh hoặc tắm dưới vòi sen. Nước lạnh có thể khiến trẻ khó chịu và bị run nhiều hơn.
    • Cho trẻ mặc quần áo mỏng để trẻ không quá nóng hoặc quá lạnh. Quý vị không cần phải mặc quần áo ấm cho trẻ nếu trẻ đang run vì sốt – việc làm này có thể khiến trẻ bị quá nóng.

    Co giật do sốt (Febrile seizures)

    Một số trẻ có thể bị co giật khi bị sốt. Đây được gọi là co giật do sốt. Con quý vị có thể bị co giật do sốt nếu thân nhiệt của em tăng đột ngột. Đôi khi, co giật do sốt là dấu hiệu đầu tiên khi bị sốt.

    Có thể rất đáng sợ khi nhìn thấy cơ giật do sốt, nhưng điều này phổ biến và hiếm khi gây ra bất kỳ ảnh hưởng lâu dài nào đến sức khỏe.

    Nếu con quý vị bị co giật do sốt và đây là cơn co giật đầu tiên của bé, cơn co giật kéo dài hơn năm phút, hoặc bé không tỉnh lại sau khi cơn co giật chấm dứt, hãy gọi xe cấp cứu (000) ngay lập tức. Nếu không, hãy đưa con quý vị đi khám bác sĩ hoặc chuyên gia y tế.

    Khi cần sự giúp đỡ (When to get help)

    Gọi xe cứu thương (000) nếu:

    • con quý vị đang khó thở, xanh xao hoặc rất nhợt nhạt.
    • quý vị không thể đánh thức con dậy.
    • con quý vị có cơn co giật lần đầu tiên.
    • con quý vị bị co giật kéo dài hơn năm phút.
    • con quý vị bị co giật và không tỉnh lại khi cơn co giật chấm dứt.

    Đến bệnh viện nếu:

    • con quý vị dưới một tháng tuổi và sốt trên 38°C.
    • con quý vị có hệ thống miễn dịch suy yếu (suy giảm miễn dịch) và sốt trên 38°C.
    • con quý vị bị cứng cổ hoặc mắt bị chói vì ánh sáng.
    • con quý vị bị đau đầu liên tục.
    • con quý vị bị phát ban mà khi ấn vào không thấy vết phát ban biến mất (không trắng bệch).

    Hãy đi khám bác sĩ hoặc chuyên gia y tế nếu:

    • con quý vị dưới ba tháng tuổi và sốt trên 38°C.
    • con quý vị có vẻ đang trở nên ốm nặng hơn.
    • con quý vị không khỏe lên sau hai ngày.
    • con quý vị cũng có các triệu chứng sau:
      • nôn mửa và không giữ được thức ăn, đồ uống hoặc thuốc trong dạ dày
      • phát ban chuyển sang màu da khi ấn vào (phát ban biến mất khi ấn vào).
      • khó thở
      • ngày càng uể oải hơn và không còn năng lượng.
    • con quý vị thường đi lại nhưng đã ngừng đi lại và/hoặc dường như không thể đi lại nữa.
    • cơn co giật của con quý vị kéo dài dưới năm phút và quý vị không biết rõ nguyên nhân gây sốt (nhiệt độ từ 38°C trở lên).
    • quý vị lo lắng cho con mình và nghĩ rằng con có vẻ không khỏe.

    Hãy chăm sóc con quý vị tại nhà nếu:

    • trẻ cảm thấy khỏe hơn và có nhiều năng lượng giữa các cơn sốt, hoặc sau khi uống paracetamol và/hoặc ibuprofen.
    • trẻ đang uống đủ chất lỏng.
    • trẻ đang thở thoải mái.
    • tình trạng của trẻ có vẻ khỏe hơn.

    Những câu hỏi thường gặp về sốt ở trẻ em (Common questions about fever in children)

    Tôi có nên lo lắng về cơn sốt của con mình không? (Should I be worried about my child’s fever?)

    Việc lo lắng khi con bị sốt là điều bình thường. Tuy nhiên, hầu hết các cơn sốt đều do nhiễm trùng gây ra và sẽ tự thuyên giảm mà không cần điều trị đặc hiệu. Trường hợp ngoại lệ là đối với trẻ nhỏ. Nếu con quý vị dưới một tháng tuổi và bị sốt, quý vị nên đưa bé đến bệnh viện; nếu con quý vị dưới ba tháng tuổi và bị sốt, hãy đến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế khám bệnh.

    Quý vị là người hiểu con mình nhất. Bất kể độ tuổi nào, nếu trẻ có vẻ không được khỏe và quý vị lo lắng về điều đó, tốt nhất là nên trao đổi với bác sĩ.

    Con tôi không ăn hoặc uống gì khi bị sốt. Tôi nên làm gì? (My child is not eating or drinking with a fever. What should I do?)

    Thông thường, trẻ em thường chán ăn khi bị sốt. Điều này thường không phải là vấn đề, miễn là trẻ tiếp tục uống đủ nước để không bị mất nước. Nếu con quý vị dưới sáu tháng tuổi, hãy cho bé bú thêm sữa mẹ hoặc bú bình thường xuyên hơn. Quý vị cũng có thể cho trẻ uống dung dịch bù nước. Nếu con quý vị trên sáu tháng tuổi, hãy cho trẻ uống nước lọc, dung dịch bù nước, sữa hoặc nước ép táo pha với nước lọc.

    Nếu con quý vị chỉ uống nước, quý vị nên cho trẻ ăn thêm một số loại thực phẩm đơn giản như trái cây hoặc bánh quy khô. Điều này sẽ giúp cho trẻ có nhiều năng lượng hơn.

    Hãy trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia y tế nếu trẻ không uống nước hoặc không thể nuốt được bất cứ thứ gì do nôn mửa.

    Sốt thường kéo dài bao lâu? (How long does a fever typically last?)

    Hầu hết các cơn sốt sẽ thuyên giảm trong vòng một tuần, tùy thuộc vào nguyên nhân gây sốt. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế thường khuyên quý vị nên trao đổi với bác sĩ nếu con quý vị bị sốt hơn hai ngày – đặc biệt là nếu trẻ có các triệu chứng đáng lo ngại khác.

    Có đúng không khi cho rằng nên nhịn đói khi bị sốt? (Is it true that you should starve a fever?)

    Câu nói xưa 'bị sốt thì nên nhịn đói' là một quan niệm sai lầm. Chất lỏng là yếu tố quan trọng cần chú ý khi trẻ bị sốt, nhưng quý vị cũng nên cho trẻ ăn.

    Tôi có thể cho con tôi uống paracetamol và ibuprofen cùng một lúc không? (Can I give my child paracetamol and ibuprofen at the same time?)

    Thông thường, paracetamol hoặc ibuprofen là đủ để giúp trẻ hạ sốt. Tuy nhiên, việc dùng cả hai loại cùng lúc là an toàn, hoặc dùng loại này rồi dùng loại kia theo hướng dẫn trên hộp thuốc, nếu cần. Nếu quý vị cho con mình uống cả paracetamol và ibuprofen, hãy đảm bảo theo dõi liều lượng và thời điểm cho con uống. Quý vị cũng có thể đặt hẹn giờ trên điện thoại để nhắc quý vị khi đến giờ uống liều tiếp theo.

    Mọc răng có bị sốt không? (Can teething cause a fever?)

    Trẻ em đang mọc răng có thể bị sốt lên đến 38°C. Mọc răng không gây sốt trên 38°C; có khả năng con quý vị đang bị một nhiễm trùng. Có thể là sự trùng hợp ngẫu nhiên khi con quý vị đang mọc răng và bị nhiễm trùng vào cùng một thời điểm, vì cả hai tình trạng này đều rất phổ biến ở trẻ nhỏ.

    Con tôi vẫn bị sốt sau khi uống thuốc giảm đau. Tôi có nên lo lắng không? (My child still has a fever after pain relief medicine. Should I be worried?)

    Nếu con quý vị cảm thấy khỏe hơn và các triệu chứng khác đã thuyên giảm, quý vị không cần phải lo lắng về cơn sốt của trẻ. Paracetamol và ibuprofen có thể không giúp hết sốt; lý do cho trẻ uống những loại thuốc này là để giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn.

    Quý vị nên trao đổi với bác sĩ nếu con bị sốt hơn hai ngày mà không thuyên giảm, hoặc nếu quý vị lo lắng rằng con dường như không được khỏe.

    Tôi có thể cho con tôi uống aspirin để hạ sốt không? (Can I give my child aspirin to help with a fever?)

    Không bao giờ cho trẻ uống aspirin trừ khi có chỉ định cụ thể của bác sĩ. Việc này có thể dẫn đến tình trạng nguy hiểm nhưng hiếm gặp gọi là hội chứng Reye.

    Tôi có thể cho con tôi dùng những biện pháp tự nhiên nào để giúp trẻ cảm thấy khỏe hơn? (What natural remedies can I give my child to help them feel better?)

    Không nên sử dụng các biện pháp tự nhiên cho trẻ em khi không có lời khuyên của bác sĩ. Con quý vị không cần uống vitamin để khỏe lại nhanh hơn.

    Con tôi nên nghỉ ở nhà không đi học hoặc đi nhà trẻ trong bao lâu khi bị sốt? (How long should my child stay home from school or childcare with a fever?)

    Con quý vị có thể đi học lại khi cảm thấy khỏe hơn và các triệu chứng đã thuyên giảm, trừ khi có chỉ định khác của bác sĩ.

    Để biết thêm thông tin (For more information)

    Được soạn thảo bởi khoa Cấp cứu của Bệnh viện Nhi đồng Hoàng gia. Chúng tôi ghi nhận ý kiến đóng góp của khách hàng và người chăm sóc tại bệnh viện RCH.

    Được xét lại vào tháng 9 năm 2025

    Hãy luôn luôn tìm kiếm lời khuyên mới nhất từ bác sĩ có đăng ký và đang hành nghề.