Fever in children (Vietnamese) – Sốt ở trẻ em

  • English

    Những điểm chính (Key points)

    • Sốt là khi nhiệt độ cơ thể tăng từ 38°C trở lên – thường là do nhiễm trùng.
    • Sốt thường xảy ra ở trẻ em. Đó là dấu hiệu cho thấy hệ thống miễn dịch của cơ thể đang hoạt động.
    • Không cần phải hạ sốt cho trẻ nếu trẻ có vẻ khỏe mạnh và thoải mái.
    • Hãy đến gặp bác sĩ hoặc chuyên gia y tế nếu bạn lo lắng về con mình và thấy bé có vẻ không khỏe.
    • Nếu con bạn dưới ba tháng tuổi và sốt trên 38°C, bạn nên đưa bé đi khám bác sĩ càng sớm càng tốt.

    Sốt là gì? (What is a fever?)

    Sốt là khi nhiệt độ cơ thể tăng từ 38°C trở lên. Sốt thường gặp ở trẻ em và là phản ứng bình thường khi bị nhiễm trùng; trên thực tế, sốt có thể giúp hệ thống miễn dịch chống lại nhiễm trùng.

    Các bác sĩ thường tập trung vào nguyên nhân gây sốt chứ không phải nhiệt độ chính xác. Nếu con bạn bị sốt, điều quan trọng hơn là phải theo dõi các triệu chứng khác của trẻ, hơn là liên tục kiểm tra nhiệt độ của trẻ. Ví dụ: nếu con bạn bị sốt kèm theo sổ mũi hoặc ho, điều quan trọng là phải theo dõi hơi thở của trẻ.

    Mặc dù sốt không phải lúc nào cũng là nguyên nhân đáng lo ngại, nhưng bạn vẫn nên cảnh giác. Nếu con bạn có vẻ không khỏe một cách bất thường, tốt nhất bạn nên nói trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia y tế.

    Các dấu hiệu và triệu chứng của sốt (Signs and symptoms of fever)

    Con bạn bị sốt nếu nhiệt độ cơ thể từ 38°C trở lên.

    Trẻ cũng có thể:

    • không vui và không thoải mái
    • cảm thấy nóng khi chạm vào
    • cáu kỉnh hoặc quấy khóc
    • bị đau đầu
    • buồn ngủ nhiều hơn bình thường
    • cảm thấy bị đổ mồ hôi
    • bị phát ban hoặc thay đổi màu da
    • bị run hoặc ớn lạnh.

    Đo thân nhiệt cho con quý vị (Taking your child’s temperature)

    Có một số cách để đo nhiệt độ cho trẻ. Mỗi loại nhiệt kế có cách đo nhiệt độ khác nhau và kết quả có thể khác nhau tùy thuộc vào loại nhiệt kế bạn sử dụng.

    Cách tốt nhất để kiểm tra nhiệt độ của con bạn là:

    • đặt nhiệt kế kỹ thuật số hoặc nhiệt kế rượu dưới nách của trẻ
    • đặt nhiệt kế đo bằng tai (còn gọi là nhiệt kế đo ở tai) vào trong tai của trẻ – không khuyến khích sử dụng cho trẻ dưới sáu tháng tuổi.

    Two different types of thermometers being used on children. On left-hand side, under-arm thermometer being used on a baby of asia descent. On the right-hand side, an in-ear thermometer being used on a white child.

    Hình một: Hai loại nhiệt kế khác nhau – nhiệt kế đo dưới nách (trái) và nhiệt kế đo trong tai (phải).

    Luôn làm theo hướng dẫn của nhiệt kế để có được kết quả đo nhiệt độ chính xác.

    Sờ trán trẻ có thể là cách nhanh chóng để kiểm tra xem trẻ có bị sốt không, nhưng bạn nên kiểm tra bằng cách đo nhiệt kế nếu muốn chắc chắn.

    Nhiệt kế hồng ngoại đo trán và nhiệt kế dạng băng dán có thể không đáng tin cậy khi đo nhiệt độ của trẻ em.

    Cách chăm sóc sốt tại nhà (How to care for a fever at home)

    Nhiều bệnh khác nhau có thể gây sốt; nhiễm trùng do virus là phổ biến nhất.

    Sốt thường sẽ khỏi khi được nghỉ ngơi và hỗ trợ.

    Việc hạ sốt cho trẻ sẽ không giúp lành bệnh nhiễm trùng nhanh hơn hoặc không ngăn ngừa được co giật do sốt.

    Không cần phải hạ sốt cho trẻ nếu trẻ có vẻ thoải mái và uống nhiều nước. Tuy nhiên, có một số điều bạn có thể làm để giúp trẻ cảm thấy tốt khỏe hơn:

    • Cho trẻ uống nước thường xuyên từng ngụm. Nhiều trẻ không muốn ăn khi bị sốt. Điều này nói chung không phải là một vấn đề, miễn là trẻ uống đủ nước.
      • o Nếu con bạn dưới sáu tháng tuổi, hãy cho con bú mẹ nhiều hơn hoặc cho con bú bình thường xuyên hơn.
      • o Nếu con bạn trên sáu tháng tuổi, bạn có thể cho bé uống nước lọc, nước ép táo pha với nước lọc hoặc dung dịch bù nước qua đường uống.
    • Cho trẻ uống paracetamol và/hoặc ibuprofen nếu cơn sốt khiến trẻ khó chịu hoặc trẻ có các triệu chứng khác, chẳng hạn như đau họng. Cẩn thận thực hiện theo các hướng dẫn về liều lượng ghi trên bao bì. Không bao giờ cho trẻ em uống aspirin trừ khi có chỉ định của bác sĩ.
    • Không nên cho trẻ tắm nước lạnh hoặc tắm dưới vòi sen. Nước lạnh có thể khiến trẻ khó chịu và bị run nhiều hơn.
    • Cho trẻ mặc quần áo mỏng để trẻ không quá nóng hoặc quá lạnh. Bạn không cần phải mặc quần áo ấm cho trẻ nếu trẻ đang run vì sốt – việc làm này có thể khiến trẻ bị quá nóng.

    Co giật do sốt(Febrile seizures)

    Một số trẻ có thể bị co giật khi bị sốt. Đây được gọi là cơn co giật do sốt. Con quý vị có thể bị co giật do sốt nếu thân nhiệt của em tăng đột ngột. Đôi khi, co giật do sốt là dấu hiệu đầu tiên khi bị sốt.

    Có thể rất đáng sợ khi nhìn thấy cơ giật do sốt, nhưng điều này phổ biến và hiếm khi gây ra bất kỳ ảnh hưởng lâu dài nào đến sức khỏe.

    Nếu con bạn bị co giật do sốt và đây là lần đầu trẻ bị, cơn co giật kéo dài hơn năm phút, hoặc trẻ không tỉnh dậy sau khi hết bị co giật, hãy gọi xe cấp cứu (000) ngay lập tức. Nếu không, hãy đưa con bạn đi khám bác sĩ hoặc chuyên gia y tế.

    Khi cần sự giúp đỡ (When to get help)

    Gọi xe cứu thương (000) nếu:

    • con bạn đang khó thở, xanh xao hoặc rất nhợt nhạt.
    • bạn không thể đánh thức con dậy.
    • con bạn bị co giật lần đầu tiên.
    • con bạn bị co giật kéo dài hơn năm phút.
    • con bạn bị co giật và không tỉnh dậy khi hết bị co giật.

    Đến bệnh viện nếu:

    • con bạn dưới một tháng tuổi và sốt trên 38°C.
    • con bạn có hệ thống miễn dịch suy yếu (suy giảm miễn dịch) và sốt trên 38°C.

    Hãy đi khám bác sĩ hoặc chuyên gia y tế nếu:

    • con bạn dưới ba tháng tuổi và sốt trên 38°C.
    • Con của bạn có vẻ đang trở nên ốm nặng hơn.
    • con bạn không khỏe lên sau hai ngày.
    • con bạn cũng có các triệu chứng sau:
      • o cổ cứng hoặc ánh sáng làm đau mắt
      • o đau đầu liên tục
      • o nôn mửa và không giữ được thức ăn, đồ uống hoặc thuốc trong dạ dày
      • o phát ban – đặc biệt là phát ban không đổi màu da khi bạn ấn vào (phát ban không chuyển sang màu trắng)
      • o khó thở
      • o ngày càng uể oải hơn và không còn năng lượng.
    • con bạn thường đi lại nhưng đã ngừng đi lại và/hoặc dường như không thể đi lại nữa.
    • con bạn bị co giật.
    • bạn lo lắng về con mình và cho rằng chúng dường như không được khỏe.

    Hãy chăm sóc con quý vị tại nhà nếu:

    • trẻ cảm thấy khỏe hơn và có nhiều năng lượng giữa các cơn sốt, hoặc sau khi uống paracetamol và/hoặc ibuprofen.
    • trẻ đang uống đủ chất lỏng.
    • trẻ đang thở thoải mái.
    • trẻ dường như đang trở nên khỏe hơn.

    Những câu hỏi thường gặp về sốt ở trẻ em (Common questions about fever in children)

    Tôi có nên lo lắng về cơn sốt của con mình không? (Should I be worried about my child’s fever?)

    Việc lo lắng khi con bạn bị sốt là điều bình thường. Tuy nhiên, hầu hết các cơn sốt đều do nhiễm trùng gây ra và sẽ tự thuyên giảm mà không cần điều trị đặc hiệu. Trường hợp ngoại lệ là đối với trẻ nhỏ. Nếu con bạn dưới một tháng tuổi bị sốt, bạn nên đưa bé đến bệnh viện; nếu con bạn dưới ba tháng tuổi bị sốt, hãy đi khám bác sĩ hoặc chuyên gia y tế.

    Bạn hiểu con mình nhất. Bất kể độ tuổi nào, nếu trẻ có vẻ không được khỏe và bạn lo lắng về điều đó, tốt nhất là nên trao đổi với bác sĩ.

    Con tôi không ăn hoặc uống gì khi bị sốt. Tôi nên làm gì? (My child is not eating or drinking with a fever. What should I do?)

    Thông thường, trẻ em thường chán ăn khi bị sốt. Điều này thường không phải là một vấn đề, miễn là trẻ tiếp tục uống nước để không bị mất nước. Nếu con bạn dưới sáu tháng tuổi, hãy cho bé bú thêm sữa mẹ hoặc bú bình thường xuyên hơn. Bạn cũng có thể cho trẻ uống dung dịch bù nước. Nếu con bạn trên sáu tháng tuổi, hãy cho trẻ uống nước lọc, dung dịch bù nước, sữa hoặc nước ép táo pha với nước lọc.

    Nếu con bạn chỉ uống nước, bạn nên cho trẻ ăn thêm một số loại thực phẩm đơn giản như trái cây hoặc bánh quy khô. Điều này sẽ giúp cho trẻ có nhiều năng lượng hơn.

    Hãy trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia y tế nếu trẻ không uống nước hoặc không thể nuốt được bất cứ thứ gì do nôn mửa.

    Sốt thường kéo dài bao lâu? (How long does a fever typically last?)

    Hầu hết các cơn sốt sẽ thuyên giảm trong vòng một tuần, tùy thuộc vào nguyên nhân gây sốt. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế thường khuyên bạn nên trao đổi với bác sĩ nếu con bạn bị sốt kéo dài hơn hai ngày – đặc biệt là nếu trẻ có các triệu chứng đáng lo ngại khác.

    Có đúng không khi cho rằng bạn nên nhịn đói khi bị sốt? (Is it true that you should starve a fever?)

    Câu nói cũ rằng bạn nên 'nhịn đói khi sốt' là một quan niệm sai lầm. Chất lỏng là yếu tố quan trọng cần chú ý khi trẻ bị sốt, nhưng bạn cũng nên cho trẻ ăn.

    Tôi có thể cho con tôi uống paracetamol và ibuprofen cùng một lúc không? (Can I give my child paracetamol and ibuprofen at the same time?)

    Thông thường, paracetamol hoặc ibuprofen là đủ để giúp trẻ hạ sốt. Tuy nhiên, việc dùng cả hai loại cùng lúc là an toàn, hoặc dùng loại này rồi dùng loại kia theo hướng dẫn trên hộp thuốc, nếu cần. Nếu bạn cho con mình uống cả paracetamol và ibuprofen, hãy đảm bảo theo dõi liều lượng và thời điểm cho con uống. Bạn cũng có thể đặt hẹn giờ trên điện thoại để nhắc bạn khi đến giờ uống liều tiếp theo.

    Mọc răng có bị sốt không? (Can teething cause a fever?)

    Trẻ em đang mọc răng có thể bị sốt lên đến 38°C. Mọc răng không gây sốt trên 38°C; có thể con bạn đang bị một nhiễm trùng nào đó. Có thể là sự trùng hợp ngẫu nhiên khi con bạn đang mọc răng và bị nhiễm trùng vào cùng một thời điểm, vì cả hai tình trạng này đều rất phổ biến ở trẻ nhỏ.

    Con tôi vẫn bị sốt sau khi uống thuốc giảm đau. Tôi có nên lo lắng không? (My child still has a fever after pain relief medicine. Should I be worried?)

    Nếu con bạn cảm thấy khỏe hơn và các triệu chứng khác đã thuyên giảm, bạn không cần phải lo lắng về cơn sốt của trẻ. Paracetamol và ibuprofen có thể không giúp hết sốt; lý do cho trẻ uống những loại thuốc này là để giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn.

    Bạn nên trao đổi với bác sĩ nếu con bạn sốt kéo dài hơn hai ngày mà không thuyên giảm, hoặc nếu bạn lo lắng rằng con bạn dường như không được khỏe.

    Tôi có thể cho con tôi uống aspirin để hạ sốt không? (Can I give my child aspirin to help with a fever?)

    Không bao giờ cho trẻ uống aspirin trừ khi có chỉ định cụ thể của bác sĩ. Điều này có thể dẫn đến một tình trạng nguy hiểm nhưng hiếm gặp gọi là hội chứng Reye.

    Tôi có thể cho con tôi dùng những biện pháp tự nhiên nào để giúp trẻ cảm thấy khỏe hơn? (What natural remedies can I give my child to help them feel better?)

    Không nên sử dụng các biện pháp tự nhiên cho trẻ em khi không có lời khuyên của bác sĩ. Con bạn không cần uống vitamin để khỏe lại nhanh hơn.

    Con tôi nên nghỉ ở nhà không đi học hoặc đi nhà trẻ trong bao lâu khi bị sốt? (How long should my child stay home from school or childcare with a fever?)

    Con bạn có thể đi học lại khi cảm thấy khỏe hơn và các triệu chứng đã thuyên giảm, trừ khi có chỉ định khác của bác sĩ.

    Để biết thêm thông tin (For more information)

    Được soạn thảo bởi khoa Cấp cứu của Bệnh viện Nhi đồng Hoàng gia. Chúng tôi ghi nhận ý kiến đóng góp của khách hàng và người chăm sóc tại bệnh viện RCH.

    Được xem xét lại vào tháng 9 năm 2025

    Hãy luôn luôn tìm kiếm lời khuyên mới nhất từ bác sĩ có đăng ký và đang hành nghề.