Những điểm chính (Key points)
- Viêm thanh khí phế quản là bệnh nhiễm trùng do siêu vi làm hẹp đường thở, khiến khó thở hơn.
- Trẻ em bị viêm thanh khí phế quản có thể có tiếng thở gây ồn đặc biệt gọi là 'tiếng thở rít' hoặc tiếng ho sâu như tiếng sủa, có thể xuất hiện đột ngột – thường là vào ban đêm.
- Cách tốt nhất để chăm sóc trẻ bị viêm thanh khí phế quản là giữ cho trẻ bình tĩnh và đảm bảo trẻ uống đủ nước. Bác sĩ thường kê đơn thuốc có steroid để giảm sưng đường thở.
- Điều quan trọng là quý vị phải theo dõi con chặt chẽ để nhận biết các dấu hiệu cho thấy trẻ khó thở hơn, chẳng hạn như bụng hóp vào dưới xương sườn khi thở.
- Nếu con quý vị khó thở hoặc phát ra âm thanh lớn khi thở, trông rất xanh xao và buồn ngủ, môi tím tái hoặc không nuốt được, hãy gọi xe cấp cứu (000) ngay lập tức.
Bệnh viêm thanh khí phế quản là gì? (What is croup?)
Viêm thanh khí phế quản là bệnh nhiễm trùng do siêu vi gây ra. Siêu vi làm sưng thanh quản (larynx) và khí quản (trachea), khiến cho đường thở hẹp lại và làm cho trẻ khó thở hơn.
Trẻ từ sáu tháng tuổi đến sáu tuổi có khả năng mắc bệnh viêm thanh khí phế quản nhất. Một số trẻ có thể cần được điều trị bằng steroid để giảm sưng đường thở và giúp cho trẻ thở dễ dàng hơn.
Các triệu chứng của bệnh viêm thanh khí phế quản có thể nhanh chóng trở nên trầm trọng hơn, vì vậy điều quan trọng là quý vị phải theo dõi con chặt chẽ. Nếu con quý vị khó thở hoặc phát ra âm thanh lớn khi thở, trông rất xanh xao và buồn ngủ, môi tím tái hoặc không nuốt được, hãy gọi xe cấp cứu (000) ngay lập tức.
Các dấu hiệu và triệu chứng của viêm thanh khí phế quản (Signs and symptoms of croup)
Viêm thanh khí phế quản thường bắt đầu giống như cảm lạnh thông thường, với các triệu chứng nhẹ như sốt, sổ mũi và ho. Tuy nhiên, tiếng thở có tiếng ồn – được gọi là 'tiếng thở rít' – thường xuất hiện đột ngột vào buổi tối hoặc ban đêm do đường thở bị hẹp. Nó gây ra âm thanh bổng rít và cao khi trẻ hít vào.
Các triệu chứng phổ biến khác bao gồm:
- ho sâu, ho giống như tiếng hải cẩu
- giọng khàn hoặc khô.
Tùy theo vào mức độ thu hẹp của đường thở, một số trẻ có thể gặp khó khăn khi thở và vùng da giữa các xương sườn hoặc dưới cổ của trẻ có thể bị lõm vào mỗi lần hít thở. Giống như tiếng thở rít (thở có tiếng ồn), tình trạng khó thở này có thể xuất hiện đột ngột.
Các triệu chứng của bệnh viêm thanh khí phế quản thường trở nên nặng hơn vào đêm thứ hai hoặc thứ ba sau khi bị bệnh.
Ho như tiếng sủa có thể kéo dài đến một tháng.
Viêm thanh khí phế quản nhẹ (Mild croup)
Nếu con quý vị bị viêm thanh khí phế quản nhẹ, trẻ có thể:
- bị ho và khàn giọng, nhưng trẻ có thể thở dễ dàng và không gây ra tiếng thở lớn và ồn.
Viêm thanh khí phế quản mức độ trung bình (Moderate croup)
Nếu con quý vị bị viêm thanh khí phế quản ở mức độ trung bình, trẻ có thể:
- bị ho và khàn giọng
- cảm thấy khó nói hoặc thở
- phát ra tiếng ồn bổng rít, cao khi trẻ hít vào lúc khó chịu, nhưng lại không phát ra tiếng ồn như vậy khi trẻ bình tĩnh. Nguyên nhân là do đường thở của trẻ bị chặn một phần.
Viêm thanh khí phế quản nặng (Severe croup)
Nếu con quý vị bị viêm thanh khí phế quản nặng, trẻ có thể:
- bị ho và khàn giọng
- thấy khó nói và giọng khàn
- tạo ra tiếng ồn lớn, cao bổng khi trẻ hít vào – ngay cả khi đang nghỉ ngơi
- cố gắng rất nhiều để thở, vùng da giữa các xương sườn hoặc dưới cổ của trẻ bị lõm vào
- có vẻ sợ hãi hoặc lo lắng
- di chuyển xung quanh để tìm tư thế thoải mái giúp thở dễ hơn – thường là nghiêng người về phía trước.
Figure one: Illustration showing how croup affects the airway. Image shared with permission from Nemours KidsHealth
Cách chăm sóc bệnh viêm thanh khí phế quản (How to care for croup?)
- Cố gắng giữ cho con quý vị bình tĩnh vì trẻ thường khó thở hơn khi trẻ khó chịu.
- Khuyến khích con quý vị nghỉ ngơi nhiều; cơ thể của trẻ cần năng lượng để chống lại siêu vi
- Đảm bảo con quý vị uống đủ chất lỏng.
- Nếu con quý vị khó thở, quý vị nên đưa con đi khám bác sĩ. Bác sĩ có thể kê đơn thuốc steroid để giúp giảm sưng đường thở. Thuốc kháng sinh sẽ không có tác dụng đối với bệnh viêm thanh khí phế quản vì bệnh do siêu vi gây ra.
Bệnh viêm thanh khí phế quản có thể thay đổi nhanh chóng, vì vậy điều quan trọng là phải chú ý đến các dấu hiệu cho thấy bệnh của con quý vị đang trở nên nặng hơn. Điều này thường xảy ra vào ban đêm, vì vậy hãy cố gắng ở gần con để có thể nghe thấy chúng.
Nếu con quý vị thở rít (thở có tiếng ồn) khi đang nghỉ ngơi, trẻ thường sẽ cần được theo dõi sát sao trong bệnh viện.
Gọi xe cấp cứu (000) ngay lập tức nếu con quý vị khó thở hoặc phát ra âm thanh lớn khi thở, trông rất xanh xao và buồn ngủ, môi tím tái hoặc không thể nuốt.
Khi cần sự giúp đỡ (When to get help)
Gọi xe cứu thương (000) nếu:
- con quý vị đang khó thở hoặc thở rít (thở có tiếng ồn).
- con quý vị trông rất ốm yếu, xanh xao và buồn ngủ.
- môi của con quý vị trông tím tái.
- con quý vị bắt đầu chảy nước dãi hoặc không thể nuốt.
Đến bệnh viện nếu:
- con quý vị thở rít (thở có tiếng ồn) khi đang nghỉ ngơi và bình tĩnh.
- vùng da giữa các xương sườn hoặc dưới cổ của trẻ lõm vào khi trẻ thở trong lúc nghỉ ngơi.
Gặp bác sĩ hoặc chuyên gia y tế nếu:
- con quý vị thở rít (thở có tiếng ồn) khi trẻ khó chịu.
- các triệu chứng của con quý vị đang trở nên nặng hơn.
- quý vị lo lắng rằng trẻ bị mất nước.
- quý vị lo lắng vì bất kỳ lý do nào khác.
Hãy chăm sóc con quý vị tại nhà nếu:
- trẻ dễ dàng thở khi nghỉ ngơi.
- trẻ đang uống đủ chất lỏng.
- trẻ tỉnh táo và có thể tương tác với quý vị.
Những câu hỏi phổ biến về bệnh viêm thanh khí phế quản (Common questions about croup)
Bệnh viêm thanh khí phế quản có lây không? (Is croup contagious?)
Mặc dù bệnh viêm thanh khí phế quản không lây nhiễm nhưng siêu vi gây bệnh thì có lây nhiễm. Những loại siêu vi này chủ yếu lây lan khi người bị nhiễm bệnh ho hoặc hắt hơi. Cách tốt nhất để ngăn chặn sự lây lan của bệnh viêm thanh khí phế quản là dạy trẻ thực hiện vệ sinh tốt, chẳng hạn như rửa tay thường xuyên và che miệng khi ho.
Loại siêu vi nào gây ra bệnh viêm thanh khí phế quản? (Which viruses cause croup?)
Có nhiều loại siêu vi khác nhau có thể gây ra bệnh viêm thanh khí phế quản. Phổ biến nhất là siêu vi cúm A và siêu vi hợp bào hô hấp (RSV).
Có nên xông hơi để trị bệnh viêm thanh khí phế quản không? (Should I use steam to treat croup?)
Hơi nước không còn được khuyến nghị sử dụng để điều trị bệnh viêm thanh khí phế quản nữa. Trước đây, một số bác sĩ khuyên dùng liệu pháp phun sương hoặc hơi nước để điều trị bệnh viêm thanh khí phế quản, bao gồm cả máy tạo độ ẩm. Bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy những phương pháp điều trị này không có tác dụng.
Trẻ lớn hơn có thể mắc bệnh viêm thanh khí phế quản không? (Can older children get croup?)
Trẻ lớn hơn có thể mắc bệnh viêm thanh khí phế quản, nhưng bệnh này không phổ biến ở trẻ trên sáu tuổi.
Bệnh viêm thanh khí phế quản kéo dài bao lâu? (How long does croup last?)
Viêm thanh quản thường kéo dài từ hai đến bốn ngày/đêm. Hầu hết các triệu chứng kéo dài đến một tuần, nhưng ho có thể kéo dài đến một tháng.
Con tôi thở rít đã hơn bốn ngày. Tôi nên làm gì? (My child's stridor has lasted longer than four days. What should I do?)
Nếu con quý vị vẫn còn thở rít - thở gây tiếng ồn, bổng cao - sau bốn ngày, quý vị nên đưa con đi khám bác sĩ. Điều này là bất thường.
Con tôi có thể đi nhà trẻ hoặc đi học khi đang bị viêm thanh khí phế quản không? (Can my child go to childcare or school when they have croup?)
Tốt nhất là quý vị nên cho trẻ ở nhà, không đưa trẻ đến nhà trẻ hoặc trường học khi trẻ có các triệu chứng như sốt, sổ mũi hoặc ho. Khi các triệu chứng này thuyên giảm, con quý vị có thể quay trở lại các hoạt động bình thường.
Để biết thêm thông tin (For more information)
Được soạn thảo bởi Khoa Cấp cứu của Bệnh viện Nhi đồng Hoàng gia, với sự tư vấn của Khoa Y tế Tổng quát. Chúng tôi ghi nhận ý kiến đóng góp của khách hàng và người chăm sóc tại bệnh viện RCH.
Được xem xét lại vào tháng 5 năm 2025
Hãy luôn luôn tìm kiếm lời khuyên mới nhất từ bác sĩ có đăng ký và đang hành nghề.