نکات کلیدی
What is dehydration
- کم آبی بدن زمانی است که بدن آب بیشتری نسبت به آنچه دریافت میکند، از دست میدهد.
- کودکان خردسال و نوزادان بیشتر در معرض خطر کم آبی بدن هستند.
- بیماریهایی که باعث استفراغ و اسهال میشوند، میتوانند منجر به کمآبی بدن شوند.
- مطمئن شوید که فرزندتان هنگام بیماری به اندازه کافی مایعات مینوشد تا دچار کمآبی بدن نشود.
- اگر فرزند شما به اندازه کافی مایعات نمینوشد و به نظر میرسد که حالش بدتر شده است، باید او را نزد پزشک ببرید.
کم آبی بدن چیست؟
Signs and symptoms of dehydration
کم آبی بدن زمانی است که بدن آب یا مایعات بیشتری نسبت به آنچه دریافت میکند، از دست میدهد.
آب برای بسیاری از فرآیندهای بدن مانند حفظ دمای سالم، هضم غذا و متعادل کردن سطح نمک و مواد مغذی مهم است. کمبود آب، عملکرد صحیح بدن را دشوارتر میکند.
نوزادان و کودکان خردسال به چند دلیل بیشتر در معرض خطر کم آبی بدن هستند. آنها:
- از طریق پوست مایعات بیشتری از دست میدهند
همیشه نمیتوانند خودشان مایعات تهیه کنند و معمولاً به دیگران نیاز دارند تا به آنها مایعات بدهند.
- احتمال ابتلا به بیماریهایی که باعث از دست دادن مایعات از طریق استفراغ و اسهال میشوند، مانند گاستروانتریت (التهاب معده و روده)در آنها بیشتر است.
- احتمال ابتلا به بیماریهای تنفسی در آنها بیشتر است، که باعث علائمی مانند گلودرد میشود و آنها را از خوردن و آشامیدن بازمیدارد.
- ممکن است نتوانند به شما بگویند چه زمانی به مایعات بیشتری نیاز دارند.
کودکانی که بیماریهای مزمن مانند مشکلات قلبی و کلیوی دارند و کسانی که داروهای خاصی (مانند داروهای ادرارآور) مصرف میکنند، بیشتر در معرض کمآبی بدن هستند.
سعی کنید همیشه بدن فرزندتان را هیدراته نگه دارید و وقتی حالش خوب نیست، به میزان مایعاتی که مینوشد توجه کنید. کم آبی شدید بدن میتواند خطرناک باشد.
علائم و نشانههای کمآبی بدن
Signs and symptoms of dehydration
کم آبی خفیف
Mild dehydration
اگر فرزند شما دچار کمآبی خفیف باشد، ممکن است:
- احساس تشنگی کند
- کمتر از حد معمول ادرار کند
کم آبی متوسط
Moderate dehydration
اگر فرزند شما دچار کمآبی متوسط باشد، ممکن است:
- احساس تشنگی کند
- کمتر از حد معمول فعال باشد و ساکت باشد
- دست و پایش خنک باشد
- دهان، لبها و زبانش خشک باشد
- کمتر ادرار کند و ادرار تیرهتر از حد معمول داشته باشد.
کم آبی شدید
Severe dehydration
اگر فرزند شما دچار کم آبی شدید باشد، ممکن است:
- دستهای سرد و پوست لکهدار (لکهدار، با طرح قرمز-آبی) داشته باشد
- بیحال (کم انرژی) و بسیار خوابآلود به نظر برسد
- چشمانش گود بیافتد
- خیلی کمتر ادرار کند، مقدار کمتر از حد معمول، یا اصلاً ادرار نکند.
کم آبی شدید بدن جدی است و میتواند به سرعت بدتر شود. شما باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
چگونه در خانه از کم آبی بدن جلوگیری کنیم
How to care for dehydration at home
رفع علت کم آبی بدن
Addressing the cause of dehydration
کم آبی بدن اغلب نشانه بیماری دیگری است. عفونتهای ویروسی یک علت بسیار شایع هستند.
اگر فرزند شما موارد زیر را دارد:
- گلودرد، درد دهان، تب یا دردهایی که مانع از نوشیدن مایعات میشود، داروهای مسکن مانند پاراستامول یا ایبوپروفن اغلب کمک میکنند.
- اگر بینی او گرفته یا کیپ باشد که شیر خوردن را برایش سختتر کند، استفاده از اسپری بینی یا آسپیراتور بینی را برای مکش مخاط و تمیز کردن بینی در نظر بگیرید.
- حالت تهوع یا استفراغ، با پزشک خود صحبت کنید تا داروی ضد تهوع مانند اندانسترون تجویز کند.
به کودک خود داروهایی برای کاهش سرعت اسهال ندهید زیرا میتوانند عوارض جانبی مضری داشته باشند.
بهترین مایعات برای درمان کم آبی بدن
Best fluids to treat dehydration
مایعات شفاف برای کمک به آبرسانی بدن عالی هستند، زیرا بدن آنها را سریعتر جذب میکند. همچنین برای اکثر کودکان بیمار طعم بهتری دارند. با این حال، اگر فرزند شما مایعات دیگری مانند شیر مینوشد، به دادن آن به او ادامه دهید.
بهترین مایعات شفاف برای اکثر کودکانی که دچار کمآبی هستند، آب، آب سیب مخلوط با آب و محلولهای خوراکی آبرسانی به بدن - چه به صورت مایع و چه به صورت یخ - است. محلولهای خوراکی آبرسانی به بدن، مایعات و نمک مورد نیاز را تأمین میکنند؛ میتوانید آنها را
از سوپرمارکتها و داروخانهها خریداری کنید. آنها بهترین گزینه برای درمان کم آبی بدن هستند، اما کودکان اغلب طعم شور آنها را دوست ندارند.
اگر فرزند شما فقط آب مینوشد، باید او را به خوردن غذاهای سادهای مانند میوه یا کراکر خشک نیز تشویق کنید. این کار به او انرژی بیشتری میدهد.
مراقبت در برابر کم آبی خفیف و متوسط
Care for mild and moderate dehydration
نوزادان زیر شش ماه
Babies under six months
اگر فرزند شما زیر شش ماه سن دارد و علائم کم آبی بدن را نشان میدهد، او را نزد پزشک ببرید. آنها میتوانند خیلی سریع بیمار شوند.
نوزادان شش ماهه تا یک ساله
Babies aged six months to one year
- به کودک خود در مقادیر کمتر و دفعات بیشتر غذا بدهید.
- همچنین میتوانید در ۱۲ ساعت اول به فرزندتان مایعات شفاف بیشتری بدهید - به خصوص اگر استفراغ یا اسهال دارد.
- اگر فرزندتان معمولا شیر نمیخورد، میتوانید با استفاده از سرنگ (بدون سوزن)، مثل زمانیکه به او دارو میدهید، به او مایعات بدهید. به عنوان یک قاعده کلی، هر پنج دقیقه یکبار، زمانی که بیدار است، ۵ میلیلیتر به او بدهید.
- این کارها را به مدت چهار ساعت امتحان کنید و ببینید فرزندتان چگونه واکنش نشان میدهد. اگر به نظر نمیرسد که حالش بهتر شده یا نمیتواند چیزی را در معدهاش نگه دارد، او را نزد پزشک ببرید.
کودکان بالای ۱۰ کیلوگرم (کیلوگرم) - حدود یک سال یا بیشتر
Children over 10kg (kilograms) – around one year or older
- به کودک خود جرعههای کوچک و مکرر مایعات بدهید.
- سعی کنید به مدت چهار ساعت، هر ساعت تا نصف فنجان یا ۱۰۰ میلیلیتر به او بدهید.
- اگر استفراغ یا اسهال داشته باشد، ممکن است به مایعات بیشتری نیاز داشته باشد.
- اگر فرزندتان از خوردن مایعات معمول خودداری میکند، به سراغ مایعات شفاف بروید.
- ممکن است دادن نی به کودک، ریختن مایعات در لیوان مخصوص یا استفاده از سرنگ دارویی (بدون سوزن) مفید باشد.
- اگر دهان فرزندتان درد می کند مانند بیماری دست، پا و دهان دارد، این کار میتواند بسیار مفید باشد.
- اگر فرزند شما مایعات شفاف نمینوشد، بستنی یخی معمولی، ژله و ماست میتوانند جایگزینهای خوبی باشند.
- سعی کنید از مایعات پر قند مانند لیموناد، جینجر ایل یا نوشیدنیهای ورزشی خودداری کنید زیرا میتوانند کمآبی بدن را بدتر کنند. با این حال، بهتر است که مقداری مایعات شیرین بنوشد تا اینکه اصلاً مایعات ننوشد.
- به همین ترتیب، ممکن است بلع مایعات نیمه یخ زده مانند یخنوش برای کودک شما آسانتر باشد.
- این توصیه را به مدت چهار ساعت دنبال کنید. اگر فرزند شما هنوز علائم کم آبی بدن را نشان میدهد یا به دلیل استفراغ نمیتواند چیزی را در معده خود نگه دارد، او را نزد پزشک یا متخصص بهداشت ببرید.
مراقبت در صورت کم آبی شدید
Care for severe dehydration
اگر فرزند شما علائم کم آبی شدید دارد، فوراً با آمبولانس (000) تماس بگیرید یا او را به نزدیکترین بخش اورژانس بیمارستان ببرید.
چه زمانی کمک بگیریم
When to get help
با آمبولانس (000) تماس بگیرید اگر:
- کودک شما علائم کم آبی شدید و مشکل تنفسی دارد.
- کودک شما علائم کمآبی شدید و پوستی متمایل به آبی یا خاکستری دارد.
به بیمارستان بروید اگر:
- کودک شما علائم کمآبی شدید مانند سردی دستها، گودی چشمها، بیحالی (کمبود انرژی) یا لکههای پوستی (با طرحهای قرمز-آبی) دارد.
به پزشک یا متخصص بهداشت مراجعه کنید اگر:
- فرزند شما زیر شش ماه سن دارد.
- فرزند شما بیماری طولانی مدت (مزمن) مانند مشکلات قلبی و کلیوی یا بیماری دستگاه گوارش دارد.
- فرزند شما دارویی مصرف میکند که او را در معرض خطر بیشتری برای کم آبی بدن قرار میدهد، مانند داروهای ادرارآور.
- با وجود رعایت توصیههای بالا، مانند دادن مایعات اضافی، کمآبی بدن فرزندتان بهبود نمییابد.
- علائم کمآبی بدن فرزندتان پس از ۲۴ ساعت از بین نرود.
در خانه از کودک خود مراقبت کنید اگر:
- به نظر میرسد که پس از نوشیدن مایعات بیشتر، حالش بهتر میشود.
سوالات رایج در مورد کم آبی بدن
Common questions about dehydration
آیا فرزندم باید هنگام ورزش نوشیدنی ورزشی بنوشد تا از کم آبی بدن جلوگیری شود؟
Should my child drink sports drinks when playing sports to prevent dehydration?
اگر کودک به اندازه کافی مایعات ننوشد، ورزش میتواند باعث کمآبی بدن او شود. با این حال، نوشیدنیهای ورزشی برای کودکان توصیه نمیشود، زیرا اغلب قند بالایی دارند که میتواند کمآبی بدن را بدتر کند. کودک شما باید در طول و بعد از ورزش، آب اضافی
بنوشد. همچنین میتوانید به او محلول آبرسانی خوراکی بدهید.
چه بیماریهایی بیشتر باعث کم آبی بدن میشوند؟
What illnesses are most likely to cause dehydration?
گاستروانتریت شایعترین علت کم آبی بدن است. زیرا افراد مبتلا به این بیماری از طریق علائمی مانند استفراغ و اسهال مایعات بدن خود را از دست میدهند و معمولاً کمتر غذا میخورند و مینوشند. در بیماریهایی که باعث گلودرد یا دهان درد میشوند - مانند
التهاب لوزه یا بیماری دست، پا و دهان - اگر درد، خوردن یا آشامیدن را سختتر کند، میتوانند منجر به کمآبی بدن شوند. تب بالا همچنین با کم آبی بدن مرتبط است، زیرا بدن از طریق تعریق مایعات را از دست میدهد.
چگونه میتوانم از کم آبی بدن فرزندم جلوگیری کنم؟
How can I prevent my child from getting dehydrated?
وقتی فرزندتان بیمار است، مهم است که مطمئن شوید مایعات کافی مینوشد تا از کمآبی بدنش جلوگیری شود. اگر فرزند شما حالش خوب است، او را تشویق کنید که مرتباً آب بنوشد. همچنین باید قبل، حین و بعد از ورزش و در روزهای گرم آب بیشتری بنوشد.
وقتی فرزندم حالش خوب است، روزانه چقدر آب باید بنوشد؟
How much water should my child drink each day when they are well?
میزان آبی که کودک شما هر روز در حالت عادی نیاز دارد به عوامل زیادی مانند سن، میزان فعالیت و سبک زندگی او بستگی دارد. برای مثال، اگر فرزند شما زیاد ورزش میکند، باید مایعات بیشتری بنوشد. به عنوان راهنما، کودکان یک تا سه ساله باید روزانه حدود
چهار فنجان مایعات یا ۱ لیتر بنوشند؛ کودکان چهار تا هشت ساله باید روزانه حدود پنج فنجان مایعات یا ۱.۲ لیتر بنوشند؛ کودکان نه تا ۱۳ ساله باید روزانه حدود پنج تا شش فنجان مایعات یا ۱.۴ تا ۱.۶ لیتر بنوشند؛ و نوجوانان ۱۴ تا ۱۸ ساله باید روزانه
حدود شش تا هشت فنجان مایعات یا ۱.۶ تا ۱.۹ لیتر بنوشند.
نوزادان کمی متفاوت هستند، زیرا آنها بیشتر یا تمام مایعات روزانه خود را از شیر مادر، شیر خشک یا غذا دریافت میکنند و واقعاً نیازی به نوشیدن آب ندارند. در بیشتر موارد، نوزادان صفر تا شش ماهه باید روزانه حدود ۰.۷ لیتر مایعات از شیر مادر یا شیر
خشک دریافت کنند و نیازی به نوشیدن آب ندارند؛ و نوزادان هفت تا ۱۲ ماهه باید روزانه حدود ۰.۸ لیتر مایعات از شیر مادر، شیر خشک و غذا دریافت کنند و فقط به نوشیدن مقدار کمی آب نیاز دارند.
فرزند من نمیتواند هیچ مایعی را در معدهاش نگه دارد. آیا باید مدام به او آب بدهم؟
My child cannot keep any fluids down. Should I keep giving them water?
مهم است که هنگام استفراغ یا اسهال به فرزندتان مایعات بدهید. ممکن است به نظر برسد که مایعات مستقیماً از بدن دفع میشوند یا دوباره استفراغ میشوند، اما فرزند شما همچنان مقدار زیادی از آنچه مینوشد را جذب خواهد کرد. هدف این است که مطمئن شوید
کودک شما مایعات بیشتری نسبت به آنچه از دست میدهد، دریافت میکند.
کم آبی بدن کودکان در بیمارستان چگونه درمان میشود؟
How is dehydration in children treated in hospital?
اگر فرزند شما به دلیل کم آبی بدن در بیمارستان بستری است، ممکن است برای جایگزینی مایعات از دست رفته به درمان پزشکی نیاز داشته باشد. این ممکن است شامل یک لوله تغذیهای باشد که از طریق بینی به معده او وارد میشود (لوله بینی-معدی)، یا مایعاتی
که مستقیماً از طریق سرم به داخل ورید تزریق میشوند (درمان داخل وریدی یا IV).
آیا ممکن است فرزندم در اثر قرار گرفتن در معرض آفتاب بیش از حد دچار کم آبی بدن شود؟
Can my child get dehydrated from too much sun?
کودک شما میتواند به دلیل گذراندن زمان زیاد در زیر آفتاب یا در روزهای گرم، دچار کمآبی بدن شود. زیرا آنها برای خنک شدن، به سرعت از طریق تعریق مایعات از دست میدهند و ممکن است نتوانند به شما بگویند که به نوشیدن بیشتر نیاز دارند. مهم است که
مطمئن شوید کودک شما در هوای گرم آب بیشتری مصرف میکند تا بدنش هیدراته بماند. همچنین باید در روزهایی که میزان اشعه ماوراء بنفش (فرابنفش) سه یا بالاتر است - معمولاً از اواخر بهار و در تمام طول تابستان - از کلاه و لباس بلند، به همراه کرم
ضد آفتاب با SPF50 (فاکتور محافظت در برابر آفتاب ۵۰) یا بالاتر استفاده کنند.
برای اطلاعات بیشت
For more information
طراحی شده توسط بخش اورژانس بیمارستان رویال چیلدرن. ما از اطلاعات ارائه شده توسط مصرف کنندهها و مراقبان RCH قدردانی میکنیم.
بازبینی شده در سپتامبر 2025.
لطفاً همواره جدیدترین مشاوره را از یک پزشک بالینی دارای پروانه و در حال اشتغال به حرفه پزشکی جویا شوید.